Het Arabische alfabet telt 28 letters en wordt van rechts naar links geschreven. Het is een medeklinkerschrift: korte klinkers schrijf je meestal niet, lange klinkers wel. En het is een lopend schrift — de meeste letters verbinden zich met hun buurman, waardoor één letter er aan het begin, in het midden of aan het eind van een woord anders uitziet. Precies die beweeglijkheid maakt het schrift zo geliefd bij kalligrafen.
De 28 letters in één overzicht
Hieronder staan alle letters in de klassieke volgorde, van rechts naar links gelezen — net als het schrift zelf. Bij elke letter zie je de naam, de klank (zo goed als die zich in het Nederlands laat benaderen) en het aantal punten.
- اaliflange a; draagt ook de hamza
- بbā'b, als in 'bal'1 punt onder
- تtā't2 punten boven
- ثthā'als 'th' in het Engelse 'think'3 punten boven
- جjīmals 'j' in het Engelse 'jam'1 punt onder
- حḥā'hese h, diep uit de keel
- خkhā'als 'ch' in 'lachen'1 punt boven
- دdāld
- ذdhālals 'th' in het Engelse 'this'1 punt boven
- رrā'gerolde r
- زzāyz1 punt boven
- سsīns
- شshīnsj, als in 'sjaal'3 punten boven
- صṣādzware, nadrukkelijke s
- ضḍādzware, nadrukkelijke d1 punt boven
- طṭā'zware, nadrukkelijke t
- ظẓā'zware 'th' als in 'this'1 punt boven
- ع'aynkeelklank zonder Nederlands equivalent
- غghaynals een Franse r, in 'Paris'1 punt boven
- فfā'f1 punt boven
- قqāfk, ver achter in de keel2 punten boven
- كkāfk
- لlāml
- مmīmm
- نnūnn1 punt boven
- هhā'h, als in 'huis'
- وwāww, of lange oe
- يyā'j als in 'ja', of lange ie2 punten onder
Soms wordt de hamza (ء) — een korte stemstop, zoals tussen de twee e's in 'beëindigen' — als 29e letter meegeteld. Meestal zit hij 'op' een andere letter, vaak op de alif: أ.
Eén punt maakt het verschil
Kijk naar ب, ت en ث: dezelfde vorm, alleen het aantal punten verschilt — en daarmee de klank. Hetzelfde zie je bij ج ح خ, د ذ, ر ز, س ش, ص ض, ط ظ en ع غ. Maar liefst vijftien van de achtentwintig letters dragen punten. In het Arabisch heet zo'n punt een nuqta — de naam van ons initiatief. In de kalligrafie is diezelfde punt bovendien de maateenheid waarmee elke letter wordt opgebouwd; lees hier hoe dat werkt.
Vier vormen per letter
Omdat Arabisch aan elkaar geschreven wordt, heeft vrijwel elke letter vier gedaanten: los, aan het begin, in het midden en aan het eind van een woord. Meestal blijft de 'kern' herkenbaar en verandert vooral de aansluiting — soms is het verschil groter, zoals bij de ه.
| Letter | Los | Begin | Midden | Eind |
|---|---|---|---|---|
| bā' | ب | بـ | ـبـ | ـب |
| 'ayn | ع | عـ | ـعـ | ـع |
| hā' | ه | هـ | ـهـ | ـه |
| kāf | ك | كـ | ـكـ | ـك |
Zes letters zijn eigenwijs: ا د ذ ر ز و verbinden zich wél met de letter ervóór, maar nooit met de letter erna. Na zo'n letter begint het woord als het ware opnieuw — daarom zie je in één Arabisch woord soms kleine 'eilandjes' van letters.
En de klinkers?
De lange klinkers schrijf je met letters: ا voor een lange a, و voor een lange oe en ي voor een lange ie. Korte klinkers blijven in gewone teksten meestal weg — een geoefende lezer vult ze zelf in. Wie ze toch wil aangeven, gebruikt kleine tekens boven en onder de letters, de harakat: een schuin streepje erboven voor a, eronder voor i, en een klein krulletje erboven voor oe. In de koran en in kalligrafie worden ze wél geschreven — en in een compositie spelen ze een eigen, decoratieve rol.
Hoe leer je het alfabet als kalligraaf?
De klassieke opleiding volgt een vaste route. Eerst komen de müfredat: de losse letters, één voor één, net zo lang tot elke vorm in balans is. Daarna volgen de mürekkebat: combinaties van twee of meer letters, waarin je leert hoe letters elkaar vasthouden. Pas dan schrijf je woorden en zinnen. Het begint allemaal met een rij punten — zo zet je zelf de eerste stap. En benieuwd hoe jouw eigen naam er in Arabische letters uitziet? Dat lees je hier.
Veelgestelde vragen
Hoeveel letters heeft het Arabische alfabet?
Het Arabische alfabet heeft 28 letters. Soms wordt de hamza (ء), de korte stemstop, als 29e letter meegeteld.
Schrijf je Arabisch van rechts naar links?
Ja. Arabisch schrijf en lees je van rechts naar links. Cijfers worden wel van links naar rechts geschreven.
Heeft het Arabisch hoofdletters?
Nee. Het Arabisch kent geen hoofdletters. Wel verandert de vorm van een letter afhankelijk van zijn plek in het woord: los, aan het begin, in het midden of aan het eind.
Hoeveel letters van het Arabische alfabet hebben punten?
Vijftien van de 28 letters hebben één, twee of drie punten. Die punten onderscheiden letters met dezelfde basisvorm, zoals ب (b), ت (t) en ث (th).
Moet ik Arabisch kunnen lezen om kalligrafie te leren?
Nee. Kalligrafie begint met pen, lijn en ritme. In de workshops van Nuqta Art is geen voorkennis of taalkennis nodig; het alfabet leer je gaandeweg vanzelf kennen.